Schaamte: angst voor afwijzing

Schaamte is een normale emotie, Je hebt er waarschijnlijk ook wel last van. Het voelt ongemakkelijk, je wilt wel door de grond zakken. Het zweet staat je bij wijze van spreken in de handen en je wordt het liefst onzichtbaar. Het is een gebruikelijke emotie als het te maken heeft met een (tijdelijke) onhandigheid. Anders, ingrijpender is het als je schaamte hebt voor je persoon, je afkomst, je al dan niet zichtbare beperking of handicap of onvermogens. Als je je slecht voelt spelen veelal gevoelens van schaamte een rol. Je wijst jezelf af, je voelt je tekortschieten. Je schaamte zorgt voor verlamming of bevriezing, wat ervoor zorgt dat je deze gevoelens niet hoeft te voelen. Je zult je, zo is de natuur, willen beschermen en verdedigen tegen je schaamte. Je zet een masker op en je gedraagt je op een bepaalde manier om je schaamte te maskeren. Helaas brengt dat je verder van huis, omdat je schaamte niet kan transformeren. Brene Brown, hoogleraar maatschappelijk werk, traceert een hele serie schaamtetriggers, zaken die schaamte teweeg kunnen brengen: uiterlijk, ouderschap, familie, opvoeding, geld, opleiding, werk, gezondheid, ouder worden, geloof, trauma, seks, een etiket opgeplakt krijgen en je mening geven. Het zijn er nogal wat! Waar je gevoelig voor bent, wordt beïnvloed door opvoeding, karakter en je persoonlijkheid. Schaamte maakt je keer op keer duidelijk dat je niet goed genoeg bent. Dat je je moet schamen voor jezelf . En het zorgt ervoor dat je bang bent dat er geen respect voor je is. Of erger: dat je afgewezen wordt. En de angst voor afwijzing of zelfs buitensluiting is een diepe en pijnlijke angst. Het pijnlijke is dat de schaamte ervoor zorgt dat je datgene waar je je voor schaamt, wilt veranderen. Als dat niet lukt, wat meestal het geval is, groeit de schaamte. Schaamtegevoelens leiden namelijk nooit tot wezenlijke verandering. Het is belangrijk te leren herkennen dat je je schaamt en te ontdekken wat nu precies bij jou de schaamtegevoelens aanwakkert. Je kunt schaamtegevoelens herkennen door je gedrag, in je lichaam of aan je emoties. Voorbeelden van gedrag zijn ontwijken, ontlopen, ontkennen, minachten, ‘pleasen’, jezelf groter maken en agressie. Lichamelijk kun je schaamte herkennen aan bijvoorbeeld blozen, jezelf klein willen maken, bang en angstig zijn, depressief zijn, willen wegrennen, oogcontact vermijden en alleen willen zijn. Emotioneel kunnen er ook signalen zijn: zelfafwijzing, je minderwaardig, ontoereikend of niet goed genoeg voelen, je somber of verdrietig voelen. Je schaamte herkennen en je schaamtetriggers ontdekken is belangrijk bij het aanpakken van schaamte. Daarnaast is het belangrijk om je af te vragen of de verwachtingen die (bij je zelf en/of om je heen) leven wel realistisch zijn. Op allerlei manier komen er boodschappen op je af over hoe je zou moeten zijn, wat je zou moeten voelen, wat je zou moeten doen. Het is onmogelijk om daaraan te voldoen. En daar hoef je je niet voor te schamen! Schaamte blijft bestaan doordat je het verzwijgt. Daarom is het goed om te delen dat je je schaamt. Het hoeft niet via het lokale suffertje, Twitter of Facebook. Maar toon je kwetsbaarheid in persoonlijke gesprekken en je zult merken hoe je op de ander lijkt! Het stilzwijgen wordt doorbroken en de verbinding kan tot stand komen. Je openheid geeft je de basis tot verandering. Het geheimhouden, er niet over praten houdt de schaamte in stand en houdt je klein.

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*