Je uitspreken

Het lijkt zo makkelijk: op een open manier zeggen hoe je iets ervaart, wat je van iets vindt. Het is makkelijker gezegd dan gedaan. Zeker als je voor je mening uitkomt en je echt in de minderheid bent, als degenen met wie je omgaat er echt anders over denken. Helemaal een ‘uitdaging’ als je er alleen voor staat. Ondanks deze omstandigheden is het wezenlijk om je uit te spreken. Dit is lastiger dan ooit, omdat we in een tijd en land leven waarin het als wijs wordt gezien om genuanceerd te zijn en te spreken zonder te oordelen. Dit zijn mooie doelen en in veel situaties en omstandigheden nastrevenswaardig. Ze kunnen er wel voor zorgen dat je oppervlakkig blijft en in feite niet doet wat er van je verwacht mag worden. Toch is het goed om je rug recht te houden en je uit te spreken als er onrecht of oneerlijkheid aan de orde is. Onrecht of oneerlijkheid mag je niet weg relativeren, omdat je in feite de slachtoffers in de kou laat staan die rekenen op jouw steun, in welke vorm dan ook. Verdiep je in de kwestie. Als het gaat om onrecht of oneerlijkheid is het noodzakelijk goed onderzoek te doen naar wat er aan de hand is, voordat je dingen gaat roepen. Ongefundeerde uitlatingen verzwakken je positie en tasten je gezag aan. Laat je informeren, zoek anderen op met kennis van zaken en hoor hen uit, zodat je je een goed beeld kunt vormen. Complexe kwesties waar onrecht een rol speelt, zijn nooit simpel. Maar dat is geen reden om je er niet in te verdiepen en je niet uit te spreken. Het kan zijn dat je een kwestie niet ok vindt en dat je merkt dat er zoveel kanten aan de kwestie zitten dat je de neiging hebt je mond dicht te houden, omdat je bang bent dat anderen je zullen wijzen op de complexiteit. Het is dan de kunst om een aspect uit de complexe kwestie onder de aandacht te brengen en de kwalijke effecten daarvan te concretiseren. Doe dit zonder te ontkennen dat de kwestie niet vanuit meerdere kanten bekeken kan worden. Test onder een of meerdere mensen die je vertrouwt uit wat je woorden bij een ander teweegbrengen. Welke vragen roepen ze op, welke feedback krijg je? Het is goed te weten wat je uitspraken bij een ander oproepen. Niet om daarna je boodschap aan te passen, maar om te wennen aan wat de reactie kan zijn. Het kan je laten zien dat jouw zienswijze niet overeenkomt met hoe een ander ernaar kijkt. Je bereidt in een veilige setting voor op wat er kan gebeuren in een andere setting. Spreek je uit in een situatie waarin onrecht of oneerlijkheid aan de orde is. Vertrouw op nut en noodzaak ervan, ook al krijg je ogenschijnlijk geen (openlijke) bijval. Durf een dwarsligger te zijn met de bedoeling de kwalijke effecten te benoemen. Het klopt dat door je uit te spreken het onrecht niet een-twee-drie wordt verminderd. Maar het gegeven dat je aandacht vraagt voor een aspect waar de ander graag niet de focus op wil hebben, heeft waarde. In de loop der tijd zal duidelijk worden welke waarde dit heeft (gehad). Het feit dat je niet op korte termijn ‘succes’ zult behalen met je bijdrage, zou je niet uit moeten maken. Durf alleen te staan, hou je rug recht, spreek je uit en vertrouw erop dat het waardevol is wat je doet.